Normalisering
“Dit gebeurt tegenwoordig overal.”
Datalekmoe: “Mijn data ligt toch al op straat.”
Datalekken volgen elkaar zo snel op dat waarschuwingen hun impact kunnen verliezen. Een bericht over weer een hack of datalek voelt steeds minder uitzonderlijk. Veel mensen halen hun schouders op.
De Autoriteit Persoonsgegevens waarschuwde bij de datalekrapportage over 2022 al dat iedereen ervan moet uitgaan dat zijn of haar gegevens zijn gelekt of nog gaan lekken (NOS).
Juist nu is het belangrijk om datalekfit te zijn!
Want een datalek is vaak niet het eindpunt, maar het startpunt voor phishing, fraude en misleiding. Als cybersecurity-spreker en trainer help ik (Tom de Haan) organisaties en medewerkers om berusting om te zetten in concrete routines.
Herken je deze reacties?
Berusting
“Mijn gegevens liggen toch al op straat.”
Machteloosheid
“Wat kan ik er zelf nog aan doen?”
Waarschuwingsmoeheid
“Alweer zo’n datalekmail.”
Ik gebruik hiervoor de term datalekmoe.
Datalekmoe (ook: datalekmoeheid, in het Engels breach fatigue) is het gevoel dat datalekken zo vaak voorkomen dat handelen toch geen zin meer lijkt te hebben.
In augustus 2026 schreef ik hierover al een column op Cyberschaamte.nl en op LinkedIn. Lees het achtergrondverhaal →
Maar juist omdat datalekken steeds vaker voorkomen, moeten we voorkomen dat gewenning omslaat in berusting.
Als maatschappij moeten we alert blijven op het voorkomen van datalekken en tegelijkertijd leren omgaan met de realiteit van vandaag.
Van datalekmoe naar datalekfit
“Datalekken zijn de uitstoot van onze digitale maatschappij.”
Hoe meer gegevens we verzamelen, delen en verwerken, hoe groter ook de kans dat gegevens ergens worden blootgesteld. Dat maakt datalekken niet normaal of acceptabel. Het betekent wel dat we moeten leren omgaan met een wereld waarin persoonlijke gegevens mogelijk al bekend zijn bij anderen.
We moeten daarom niet alleen proberen datalekken te voorkomen.
We moeten ook datalekfit worden.
Datalekfit: vier reflexen die werken, ook als uw data al op straat ligt
Uw gegevens kunnen gelekt zijn. Uw handelingsvermogen niet.
Ga ervan uit dat ze iets weten
Dat uw gegevens mogelijk bekend zijn, kunt u niet terugdraaien. Hoe u daarop reageert, kunt u wel beïnvloeden.
Dit denkkader noemen we hier assume exposure: houd er rekening mee dat gegevens over u mogelijk al beschikbaar zijn voor criminelen.
Kennis is geen bewijs
Dat iemand uw adres, geboortedatum, telefoonnummer of klantnummer kent, bewijst niet dat die persoon betrouwbaar is.
Die informatie kan afkomstig zijn uit een eerder datalek.
Persoonsgegevens zijn daarom steeds minder geschikt als bewijs dat iemand daadwerkelijk is wie hij zegt dat hij is.
Neem zelf de regie
Voelt u haast, druk of angst? Stop dan. Vertrouw op uw onderbuikgevoel.
Verbreek het contact en neem zelf opnieuw contact op via een telefoonnummer, app of website die u zelf opzoekt.
Laat een ander niet bepalen via welk kanaal u moet verifiëren.
Praat erover
Twijfelt u, of ging er iets mis? Deel het.
Schaamte kan ervoor zorgen dat mensen wachten met vragen of melden. Juist vroeg bespreken en melden geeft uzelf en anderen meer mogelijkheden om te handelen.
Het Datalekfit-trainingsschema
Van reflex naar routine: acht trainingen voor medewerkers en acht voor teams.
Datalekfit Individueel
Techniek + gedrag
De Bodyscan
Digitale fitheid en apparaatveiligheid
Core Stability
Wachtwoorden en wachtwoordmanager
Dubbele Verdediging
MFA en passkeys
Conditietraining
Updates, patching en apparaatbeveiliging
Reflextraining
Phishing, social engineering en verificatie
Meldreflex
Verdachte situaties en incidenten melden
Digitale Detox
Data, privacy, apps en accounts opschonen
Persoonlijke Fitcheck
Veiligheidsinstellingen en vaardigheden toetsen
Datalekfit Team
Techniek + samenwerking + cultuur
Team Bodyscan
Digitale risico's en meldcultuur in kaart
Team Core Stability
Veilig samenwerken en bestanden delen
Toegangstraining
Toegangsrechten, least privilege en controles
Conditietraining
Kwetsbaarheden en beveiligingsmaatregelen opvolgen
Reflextraining
Phishing, BEC en andere aanvalsscenario's oefenen
Meldspiertraining
Incidentherkenning, melden en escaleren
Team Challenge
Technische én menselijke scenario's oefenen
Team Fitcheck
Verbeteracties, meldgedrag en beveiligingshygiëne meten
Voor directie, klantenservice en servicedesk
Datalekfit voor organisaties: Assume Exposure
Naam, adres, geboortedatum of klantnummer zijn steeds minder geschikt om vast te stellen dat iemand daadwerkelijk de klant is. Hoe handelt u veilig wanneer die gegevens al bekend kunnen zijn?
Aanbod: lezing en training
Wilt u dit thema plenair op de agenda zetten of concreet oefenen met uw teams?
Keynote & trainingstrajecten
Van datalekmoe naar datalekfit
Wanneer boekt u dit?
Als plenaire keynote (45 tot 90 min) voor jaarcongressen en awareness-sessies, of als verdiepend trainingsschema voor medewerkers, klantenservice- en servicedeskteams.
Wat gebeurt er wanneer datalekken zo gewoon worden dat mensen stoppen met handelen? In een energieke keynote behandelt Tom normalisering, berusting en de vier reflexen. In aansluitende werksessies gaat uw organisatie aan de slag met het Datalekfit-trainingsschema: van individuele meldreflex tot teamroutines en veilige verificatie.
Resultaat:
Minder berusting, concrete routines voor medewerkers en veiliger verificatie wanneer klantgegevens al op straat liggen.
Onderdeel van Cyberschaamte.nl · Laatst bijgewerkt: